Chapter 1 · Chapter 2 · Chapter 3 · Chapter 4 · Chapter 5 · Chapter 6 · Chapter 7 · Chapter 8 · Chapter 9 · Chapter 10 · Chapter 11 · Chapter 12 · Chapter 13 · Chapter 14 · Chapter 15 · Chapter 16

Heafod 1

Paulus, Iesu Cristi þeow wæs awect to beonne an apostol and to beonne gesundred for ðam godspelle Godes— ² ðam godspelle þæt þe he hæfde æror gehaten þurh his witegan on þam Gewritum ³ and fram his Suna, þæt þe for his menniscum gecynde wæs Davides eafora, ⁴ and wæs þurh þone Gast þære halignesse genemnod mid mihte Godes Sunu þurh his ærist þæs deaðes: Iesus Cristus ure Drihten. ⁵ Þurh hine and for his naman onfengon we giefe and apostoldom to aweccanne folc fram eall þam hæðenum gemang þæt hi mihton cyman to þære gehyrsumnesse þe cymeð fram geleafan. ⁶ And ge eacswa sind on þam gemang, þa þe awecct sind for to belimpanne mid Iesum Cristum.

⁷ Eallum on Romwarabyrig þa þe sind Godes gelufod and awecct to beonne halgan:

Bið eow giefu and frið fram Gode urum Fædre and fram Dryhtne Iesu Criste.

Pauli longað for to neosanne on Romwarabyrig

⁸ Æt ærestan wille ic Gode þancian þurh Iesum Cristum for eowra eallum forðy eower geleafa weorð gesprocen þære worolde ofer. ⁹ God, þam þe ic mid eallre minan heorte ðeowe midðam þe þætte ic bode his Suna godspel, is min gewita þæt ic eower æfre gemunie ¹⁰ on minum gebedum on eallum tidum; and ic me gebidde þæt nu æt ende þurh God se weg mæg beon open þæt ic be eow neosan mæg.

¹¹ Ic gierne for to seonne eow swa þætte ic mæg giefansume gæstlice giefe for to macianne eow cræftig— ¹² þæt is, þætte ge and ic magað beonne bemodigd þurh þone geleafan þæs oðran. ¹³ Ic nille þæt ge belifen þæs ungemyndig, breðer, þæt ic me hæbbe oft gerædd for to cyman to eow (ac oð nu wæs ic æfre gelett) swa þætte ic meahte habban hærfest on eow gemang swa swa ic hæfde on þam oðrum hæðenum gemang.

¹⁴ Ic eom ægðer ge þam Creciscum folce forbunden ge þam uncreciscum, ge þam wisum ge þam dwæsum. ¹⁵ Þæt is for hwone ic eom swa geornful for to gebrædanne þæt godspel eacswa to eow þa þe sind on Romwarabyrig.

¹⁶ Ic neom ascomed þæs godspelles, forðy hit is Godes mægen for þære alysunge ealra þa þe geleafað: ærest for þone Ebrean, eft for þone hæðen. ¹⁷ Forðy on þam godspelle weorð rihtwisnes fram Gode gecyðed, rihtwisnes þe is þurh geleafan fram fyrmestum oð letstum, swylce swa hit is gewriten: "Þa rihtwisan sculon libban þurh geleafan."

Godes ierre wið menn

¹⁸ Godes ierre weorð gecyðed fram heofne wið ealre godeleasnesse and yfelnesse þæra manna þa þe getrywðe þurh hire yfelnesse fordiglað, ¹⁹ forðy þæt þe Godes mæg beonne gecnewen is him swutol, for ðon þe God hæfð him scire geswutolod. ²⁰ Forðy sið þære worulde frumgesceaft wæron Godes unsihtlicu mæl—his ece mægen and godlic gecynd—swutollice gesyne, and forstanden fram þam þæt þe wæs gewyrht, swa þæt menn sind beladungleasse.

²¹ For þeah þe þæt hi cnewon God, hi ne mærsodon hine swa God ne þancodon him, ac hiera modgeðonc wurðe ungewittig and hiera dwæsan heortan wurðon gesweartod. ²² Þeah þe hi geanwyrdon wis to beonne, wurðon hi dwæs ²³ and gehwurfon þæs undeadlican Godes wuldor wið þære onlicnesse deadlica manna and fugla and deora and slincenda.

²⁴ Forðy ageaf God hie on þam gyltigum lustum hiera heorta þam gecyndelicum widle swa þætte hiera lichaman scylden mid ilc oðrum beon gewemmod. ²⁵ Hi gehwurfon Godes getrywð wið leogan and hi begengon and þeowdon gesceapwiht on Scyppendes loh—þam þe is æfre lof. Amen.

²⁶ Forðy ageaf God hie on scomfullum lustum. Efne hiera wif gehwurfon gecyndlice beæwnunga wið ungecyndlice. ²⁷ Swa eac forleton menn gecyndlice beæwnunga mid wifum and wæron onæled þurh luste for ilc oðrum. Menn wyrhton ungecyndlice þing mid oðrum mannum and onfengon on him selfum þa rihte bot for hiera forligre.

²⁸ Eac, forðy him ne ðuhte hit nydðearflic Godes gemynd to behealdanne, ofergeaf he hie wiðerweardlicum mode swa þæt hi dydon þæt þe man don ne scylde. ²⁹ Hi wurðon gefylled ealles cynnes þære yfelnesse, þæs beala, þære gitsunge and þæs wiðerweardes. Hi sind niðes, morðres wrohtes, facnes and andan afylled . Hi sind niðspecendas, ³⁰ folcleasendas, God-hatendas, bismerig, ofermodig and gylpful; hi gefindað gemet for to wyrcanne yfel; hi forgymeleasað hiera yldran, ³¹ hi sind wittleas, æwleas, heorteleas and miltsleas. ³² Þeah þe hi cnewað Godes rihtwis bebod þæt þa þe wyrcað swylcu þing sind deaðes geearniend, ne wyrcað hi ane mare þissa sylfena þing ac eacswa lofað hi þas þa þe hie wyrcað.

Heafod 2

Godes rihtwis dom

Forðy eart þu beladungleasse, þu þe oðerne demest, for ðon þe swa hwonne swa þu demest oðerne swa demest þu eacswa þe selfne forðy þu þe demest wyrcest ilce þing. ² Nu cnewað we þæt Godes dom wið þissum þe wyrcað swylce þing is on soðe gegrunded. ³ Forðy, þa þu, anfeald man, demest oðerne ac git wyrcest ilce þing, þencest þu þæt þu mægst forfleon Godes domes? ⁴ Oððe eart þu forhoged for þa welan of his fremsumnesse, ðrowunge ^a and geðylde, þa þu ne þencest þæt Godes fremsumnes alædeð þe on dædbote?

⁵ Ac for þinre fæstnesse and þinre unhreowfulan heortan gaderast þu yrran wið þinum selfum for þam dæge þære yrran Godes, þa his rihtwis dom wearð gecyðed. ⁶ God "sceal leanian ilcum for þam þæt he hæfð gedon." ^{b 7} Þam þe þurhwuniað on godnesse for to secanne tir, are and undeadlignes sceal he leanian ece lif. ⁸ Ac þam þe sind agenþincend and þe forweorpað soð and on his loh folgiað yfelnesse, sculon ierre and þorn tocyman. ⁹ Þa sceal cearu and angsumnes beon for eallum þe wyrciað yfel; ærest for þone Ebrean, eft for þone hæðen; ¹⁰ ac tir, ar and frið for eallum þe wyrciað god; ærest for þone Ebrean, eft for þone hæðen. ¹¹ Forðy God næfð ungelicnes.

¹² Ealle þe syngiað butan þære æ sculon alicgan butan þære æ and ealle þe syngiað under þære æ wearðað under þære æ gedemed. ¹³ Forðy hit ne sind þas þe hyrað þa æ þe sind rihtwis on Godes gesihðe ac hit sind þas þe gehyrsumiað þære æ þe rihtwis gehaten wearðað. ¹⁴ (Huru þonne hæðenas, þe nabbað þa æ, wyrciað gecyndelice þing þe seo æ hateð, þa sind hi æ for him selfum, þeah þæt hi nabbað þa æ, ¹⁵ forðy hi gecyðað þæt þære æ dihtas sind gewriten on hiera heortum, and þæt hiera ingeðoncas sind eacswa gewitan and hwilum oncunnað hiera geðohtas hie, hwilum weriað þas hie.) ¹⁶ Þes wearðeð on þam dæge þonne God demeð manna digelgeðoncas þurh Iesum Cristum swylce swa min godspel arecceð.

Þa Ebrean and seo æ

¹⁷ Hwæt, gif þu eart Ebrean gehaten; gif þu getruwast þære æ and gylpest þines freondscipes mid Gode; ¹⁸ gif þu forðy his willan and geðafast þone se þe is bet, forðy þæt seo æ tæccast þe; ¹⁹ gif þu þencest þæt þu siest blindum weard, and leoht for þam þe sind on ðeostre, ²⁰ wissiend þam dwæsum, tæccend þam cildum, forðy þu hæfst þære cyððe and þæs soðes onlichamung on þære æ— ²¹ nu, þu, þe tæccest oðre, ne tæccest þu þe selfne? Þu, þe behwyrfest wið stale, stelast þu? ²² Þu, þe secgest þæt menn ne scylden æwbrecan, brecest þu æ? Þu, þe gefeogest gedwolgod, bereafast þu hearhas? ²³ Þu, þe gylpest þære æ, unforcyððest þu God þurh lahbrycan? ²⁴ Hit is gewriten: "Godes nama wearð hæðena forsworen for þe." ^c

²⁵ Besniðung hæfð weorð gif þu getruwast þære æ, ac gif þu brecast þa æ, eart þu swa þeah þu ne wærest besniðen. ²⁶ Gif þas þe ne sind besniðen gehyrsumiað þære æ dihtum, ne wearðað hi behealden swa þeah hi wæren besniðen? ²⁷ Se þe nis besniðen on lichaman ac þeah gehiersumeð þære æ fordemeð þe forðy þu, þeah þu hæfest gewrit-æ and besniðunge, eart æwbreca.

²⁸ Mann nis Ebrea gif he is se ana wiðutan, nahwæðer is besniðung ana wiðutan and on lichaman. ²⁹ Na, man is Ebrea gif he is se on innan; and besniðung is besniðung þære heortan, þurh þone Gast, nat þurh gewrit-æ. Swylces mannes lof nis fram mannum ac fram Gode.

Heafod 3

Godes getreowþ

Hwelce þonne fremu is to beonne Ebrea, oððe hwelc weorþ hæfþ besniþung? ² Micel on gehwæm wise! To ærestan wurdon hie mid þæm Cristes selfum wordum befæsted.

³ Hu gif sume næfdon nænigne geleafan? Deð hiera getreowleast Godes getreowþe to nahte? ⁴ Nælles! Sie God getreowe and gehwæ mann leogere. Swa is awriten:

"Þæt þu weorþe riht afunden hwonne þu spricst, and ricsa hwonne þu demest."^a

⁵ Ac gif ure unrihtwisnes swuteliað Godes rihtwisnesse, þonne hu sculon we secgan? Þæt God is unriht for þæm þe he bringeð on us his ierre? (ic neote mancwide) ⁶ Nateshwon! Beo þæt swa, þonne hu meahte God deman þa eorþe? ⁷ Fetteð man "Gif mine geleafleast gewelieð Godes getreowþe and swa his mærþu geeacniað, for hwy eom ic to syniere giet fordemed? ⁸ For hwy ne cwiþað we--swa hit ure is folcleasunga gesægd to cwiþanne, and swa sume onsprecað þæt we cwiþan--"Uton we don yfele þæt godnes æfterfylge"? Hiera fordemednes is geearnod.

Nis nan rihtwis

⁹ Hwæt forstent thes? sind we selra? Nælles! We habbað to foran areccede þæt Ebrean and hæþenas sind ealle synnige efnlice. ¹⁰ Swa is awriten:

"Nis nan rihtwis, ...... ¹¹ nane ongietað
on Gode cigþ nænig. ...... ¹² sind ealle acierred
nan gumena godwyrcend. ^b ....... ¹³ Sind goman hiera
byrgena bealwa, ...... beorgas geopenod
swearte þa tungan ...... swicdom gewyrcað ^c
hiera sind weleras ...... wyrm-attre gewelgod ^d
14 Werigungum mælað ...... þa muþas, and bitere ^e
15 Fet fundiað ...... in feohte forfaran
¹⁶ Wracu þa wegas ...... forstandað and weatacn.
¹⁷ Þone weg friþes ...... befæstað hie na. ^f
18 For Gode on eagum ...... hi na egan nabbað." ^g

Rihtwisnes þurh geleafan

²¹ Ac nu gewyrð ana rihtwisnes Godes acyþþed, butan þære æ, and seo æ and þa witegan giefað hire gewitnesse. ²² And seo rihtwisnes Godes is eallum geleafendum þurh geleafan on Criste. Nis nan gescad, ²³ for þæm þe ealle habbað forsyngod and forðoleð Godes wuldres, ²⁴ and hie weorþað rihwisod freolice under his giefe þurh þa alysednesse of Criste. ²⁵ God asealde hine to gebetendum lace þurh geleafan on his blode. Swa dyde he his riht to oþywanne, for on His geðylde næfde he þæt wite synnena ne gelæsted, þa þe beforan gedon wæron. ²⁶ Swa dyde he his riht to oþywanne on andwearde, for to beonne riht and þa geleafendan on Criste to rihtwisianne.

²⁷ Hwær forðy is seo gielpnes? Heo tellað to nahte. For hwy? For þære gehealding þære æ? Na, ac for geleafan. ²⁸ We gehealdað þæt man weorþ þurh geleafan rihtwisod butan þære æ. ²⁹ Is Dryhten se God þæra Ebrena ana? Nis he eac þæra hæþena God? Gese, eac hæþenum. ³⁰ For þæm þe is þær an God þe wille þa besniþene for geleafan rihtwisian, and þa unbesniþene þæm ilcan geleafan. ³¹ Amierrað we forðyþa æ þurh þæm geleafan? Nælles! Ac swiþor healdað we hie.

Heafod 4

Abraham rihtwisod þurh geleafan

Þonne hwæt sceolon we secgan þæt Abraham, ure forfæder, on þyssum þinge fandode? ² Gif, huru, Abraham wære rihtwisod þurh dædas þa hæfde he þing to gielpanne ofer—ac nat for Gode. ³ Hwæt segeð þa Boc? "Abraham geleafde Gode and hit wæs him swa rihtwisnes gerecnod." ^{a b}

⁴ Nu þonne man wyrceð, nis his med him gerecnod swa giefu ac swa scyldung. ⁵ Hwæðre, þæm man þe ne wyrceð ac getruweð on Dryhtne þæm þe rihwiseð þa yfelan, þæm is his geleafa gerecnod swa rihtwisnes. ⁶ Dafid segeð eacswa þa he spricð þæs mannes sælignesse þæm þe Dryhten gerecneð rihtwisnes butan dædum:

⁷ Sælige hie sind ...... hiera synna forgifen
beþeht on miltse ...... hiera misdæda.
⁸ Sælig se wer ...... his onwendunga
Dryhten ne gerecceð ...... na recneð him na. ^c

⁹ Is þeos sælignes ana for þæm besniðenum oððe eac for unbesniðenum? We sægdon þæt Abrahames geleafa him wæs swa rihtwisnes gerecnod. ¹⁰ Hwærunder wæs hit gerecnod? Wæs hit æfter þæm þæt he wearð besniðen oððe beforan? Hit nas æfter ac beforan! ¹¹ and he onfeng þære besniðunge segen, insigle of his rihtwisnesse þe he hæfde þurh geleafan þa hwile þe he wæs þa git unbesniðen. Þonne nu, he is ealra fæder þe geliefað ac ne sind besniðen swa þætte rihtwisnes sie him gerecnod. ¹² And he is eac fæder þæra besniðena þe ne sind ana besniðen ac þe eac fylgiað on feðelaste þæm geleafan þæt þe Abraham ure fæder hæfde ær he wæs besniðen.

¹⁶ Forðy, gehat cymeð þurh geleafan swa þæt hit mæg beon þurh giefe and beon gefæstnod eall þam eaforum Abrahames—nat ana þam þe þære æ sind ac eacswa þæm þe of þæm geleafan Abrahames. ¹⁷ Swa hit is gewriten, "Ic hæbbe þe fæder manigra folca geseted." ^d He is ure fæder to Gode on þæm he geleafde—Gode þe gifeð lif þæm deadum and clepeð þing þe ne sind swaþeah hie wæren.

¹⁸ Abraham geleafde on hyhte wið þam hyhte and swa he wearð manigra folca fæder swa hit him wæs gesægd, "Swa sceall þin gecynd beon."^{e 19} Unaswiclig on his geleafan wendode he him þæm þæt his lichama wæs swa dead—forðy he wæs ymb hundteontig gearas—and þæt se cwiða Sarae wæs eacswa dead. ²⁰ Ac hwæðre ne tweonode he on ungeleafan ofer Godes gehate ac wearð on his geleafan gestrangod and gæf Gode wuldor, ²¹ wel gelæred on mode þæt God hæfde mægen to donne þæt he hæfde gehaten. ²² Forþæm "hit wæs him swa rihtwisnes gerecnod." ²³ Þa word "hit was him gerecnod" næron ana gewriten for him ²⁴ ac eacswa for us, þæm God sceall gerecnan rihtwisnes—us þe geleafað on him þe arærde Iesum ure Dryhten fram deadum. ²⁵ He wæs deaðe geseald for urum synnum and wæs aræred on life for ure rihtwisunge.

Heafod 5

Sibb and gesælð

For þy nu we þurh geleafan rihtwisod sind, habbað we sibb mid Gode þurh Iesum ure Dryhten, ² þurh þe we mid getrywðum togang to þs giefe þe we nu in standað habbað. And we fægniað for þæm hyhte þæs lofes Godes. ³ Ne þæt an, ac we fægniað eac for urum þrowungum for þæm þe we witað þæt se þrowung bringeð forþ geþyld, ⁴ þæt geþyld, gewitennes; and seo gewitennes, hyht. ⁵ And ne scamiað us hyht for þæm þe God ageat his lufan on urum heortum þurh þæm Haligan Gaste þe he us hæfð gegifen.

⁶ Huru, to þæm rihtan sæle, þonne we wæron giet unmihtige, þa swealt Crist for þæm ungodlican. ⁷ Swiðe seldon wile man for þæm rihtwisan feallan, þeah for godan eaðe durre man sweltan. ⁸ Ac God atiewað his lufan for us in þissum: þonne we giet gyltendas wæron, þa swealt Crist for us.

⁹ For þy we sind þurh his blod rihtwisod þy mare weorðan we fram Godes ierre generod þurh him. ¹⁰ For wurden we þæm Dryhtne acordod þurh his suna deað þa we him feondas wæron, þonne þy mare weorðan.

Deað þurh Adam, lif þurh Crist

¹² For þy swa swa synn þurh anne mann on worolde com and þurh hie deað, and þus com deað eallum ofer mannum for þy ealle habbað synngod—¹³ for þær þa æ wæs gegifen wæs þær synn on worolde. Ac ne gereceð seo synn þonne þær nis nænig æ. ¹⁴ Swaþeah ricsode deað fram Adam oð Mose eac ofer þæm þe gehatbrycum ne syngodon, swa dyde Adam se þe is þære cymendan gesceap.

¹⁵ Ac seo giefu is þæm lahbrycan ungelic. Gif fela manna swulton for suman mannes bryce þy mare oferflode Godes giefu ofer þa manigan and seo giefu þe com þurh þa giefe þæs mannes Iesu Cristi! ¹⁶ And ne weorð seo giefu geefnod to þissum þe lædde of synne þæs anan mannes. For þæm þe se dom wearð to awierhðe for þætte se ane mann hæfð gedon, ac seo giefu fylgde fela misdædum and brohte rihtwisunge. ¹⁷ Gif þurh þa misdæde þæs anan mannes deað ricsode þurh þæm anum manne, þy mare worðan þa þe onfeccað þa genyhtsuman metsunga and þære rihtwisunge giefa ricsian in life þurh þæm anum manne Iesum Cristum.

¹⁸ For þissum swa swa se finta anre misdæde wæs eallum mannum fordemedness, swa same se finta anre rihtwisnesse wæs gerihtwisung þe acwicað ealra manna gehwelce. ¹⁹ For swa swa þurh þa unhiersumnesse þæ anan mannes wurdon þa manigan to synngendum, swa same þurh þa hiersumnesse þæs anan mannes weorðan fela manna rihtwisod.

²⁰ Seo æ wurde agifen þæt seo misdæd weaxe. Ac þær weox seo synn þær weox seo giefu swiðe þy mare þæt swa lic swa synn ricsode in deaðe ealswa ricsa giefu þurh rihtwisnesse to bringenne ece lif þurh Crist ure Dryhten.

Heafod 6

Deaðe for synne, lifigend on Cristum

Hwæt sculon we secgan, nu? Sculon we on synne belifan swa þætte giefu weaxeð? ² Nælles! We sind for synne acwolen; hu magað we lengra lifgan on synne? ³ Oððe ne cnewað ge þæt ure ealle þe on Cristum Iesum gefullod sind, gefullod sind on his deaðe? ⁴ Forþy wæron we bebyrgd mid him þurh þæt fulluht on deaðe swa þætte, swa Crist wæs awocen fram deaðe þurh þæs Fæderes wuldor, we eacswa lifen niw lif.

⁵ Gif we sind an mid him on his deaðe swa þis, sculon we eac beon an mid him in his upastandinge. ⁶ Forþy we cnewað þæt ure eald mann is eac ahangen on rode mid him swa þæt þære synne lichama sie fordon, and swa þæt we na lengra sien þære synne þeowas. ⁷ Forþy se þe geswolten is, is of synne gefreogd.

⁸ Nu, gif we swulton mid Cristum, we geliefað þæt we sculon eac lifgan mid him, ⁹ forþy we cnewað þæt for þæm þe þæt Crist wæs awocen fram deaðe, ne mæg he sweltan ongean; deað na lengra næfð na miht ofer him. ¹⁰ Deað þe he swealt, he swealt for synne a on ecnesse; ac lif þe he lifgeð, for Gode he lifgeð.

¹¹ Swa same, besceawiað eow deaðe for synne ac lifigend for Gode on Cristum. ¹² Forþy ne læfa synn wealdan on eowrum deadligum lichaman swa þæt ge gehiersumde his yflum lustum. ¹³ Ne beodað þære synne eowra lichaman dælas swa yfelnesse tola, ac ær beodað Gode eower sylfe swa hie þe fram deaðe to life sind gebrungen, and beodað him eowra lichaman dælas swa rihtwisnesse tola. ¹⁴ For þon þe synn ne sceall eower drihten ne beon forþy ge ne sind under þære æ ac under giefe.

Þære Rihtwisnesse þeowas

¹⁵ Hwæt nu? Sculon we forsyngian forþy we ne sind under þære æ ac under giefe? Nælles! ¹⁶ Ne cnewað ge þæt þonne ge eow menn beodað swa þeowas him to gehiersumenne, ge sind him þeowas þe ge gehiersummað, sam ge sind þære synne þeowas þæt on deaðe læddeð, sam þære gehiersumnesse þeowas þæt on rihtwisnesse læddeð? ¹⁷ Ac Gode sie þanc þæt ge, þeah ge wæron þære synne þeowas, ge gehiersumdon anheortum þære lærwise þe eow wurde gegifen. ¹⁸ Ge sind þære synne gefreogd and wurdon þære rihtwisnesse þeowas.

¹⁹ Ic secge þes mid mennisclicum wordum forþy ge sind wæcas on eowrum sylfum. Swa ge beododon eowra lichaman dælas widle and æfre aweaxendre yfelnesse in þeowdom, swa nu beodað him þære rihtwisnesse in þeowdom þæt on halignesse læddað. ²⁰ Þonne ge wæron þære synne þeowas, ge wæron gefreogd of þære rihtwisnesse geweald. ²¹ Hwylce bot geripon ge of þa þingum þære ge scamiað eow nu? ²² Ac nu þonne ge sind þære synne gefreogd, læddeð seo bot þe ge ripað on halignesse, and se finta is ece lif. ²³ Forþy þære synne med is deað, ac Godes giefu is ece lif in Cristum Iesum ure Drihtne.

Heafod 7

Bigspel fram hæmede

Ne cnewað ge, breðer—forþy ic sprecie æt mannum þe cunnað þa æ—þæt seo æ hæfð onweald ofer manne ana swa lange swa he lifeð? ² Swa bigspel, þurh æ is hæmedwif hirum werre gebunden swa lange swa he lifeð, ac gif hir wer swelte, is heo of þære æwnunge æ geæmetigd. ³ Swa nu, gif heo treowe oðerne mann þonne hir wer lifeð, wearð heo æwbreca genemnod. Ac gif hir wer swelte, is heo of þære æ geæmetigd and nis heo na æwbreca, þeah þæt heo treoweð oðerne mann.

⁴ Swa, mine breðer, ge swulton þurh Cristi lichaman eac for þære æ, swa þæt ge belimpe oðrum, þæt is, him þe deaða geras, swa þæt we Gode bled buden. ⁵ Forþy þonne we þurh firenful flesc gewealden wurdon, wæron firenfulu lusta, þe þurh þa æ awecton, geweorcend on urum lichamum, swa þæt we deaðe bled budon. ⁶ Ac nu, þonne we deade sind for þæm þe us band, sind we þære æ geæmetigd, swa þæt we þegnien on þære niwan wise þæs Gastes, and na lengra on þære ealdan wise þære gewritenan æ.

Feohtan mid synne

⁷ La hwæt sculon we secgan? Is seo æ synn? Nælles! Huru, ic ne sceolde gecnewen hæbban hwæt sie synn butan þære æ. Forþy ic ne sceolde gecnewen hæbban hwæt sie giernung gif æ ne sægde "Ne gyrn þu."^{a 8} Ac synn, befangende þa sæl þe seo æ bæd, wyrhte on me ælc giernunge cynn. Forþy butan þære æ is synn deadu. ⁹ Geara leofde ic butan þære æ; ac þa bebod com, wearð synn lifigendu and ic swealt. ¹⁰ Ic geseah þæt þæt ilce bebod þæt sceolde bringan lif, brohte deað soðe. ¹¹ Forþy synn, þa befangende þa sæl þe þæt bebod bæd, beswac me and acwealde me þurh þæt bebod. ¹² Swa nu is æ haligu, and is bebod halig, rihtwis and god.

¹⁴ We cnewað þæt æ is gastlicu; ac ic eom ungastlic, and synne swa þeow gecypt. ¹⁵ Ic ne forstande þæt ic wyrcie. Forþy ic ne wyrcie þæt ic will wyrcan, ac þæt ic gefeoge wyrcan. ¹⁶ And gif ic ne wyrcie þæt ic will wyrcan, geðingie ic þæt æ is godu. ¹⁷ Ac nu is hit na lengra ic þe hit wyrcð, ac hit is synn þe in me lifeð þe wyrcð. ¹⁸ Ic cnewe þæt nænig god lifeð in me, þæt is, on minum firenfullum flesce. Forþy ic will wyrcan þæt is god, ac ic ne mæg hit don. ¹⁹ Forþy þæt ic wyrcie nis god þæt ic wille; na, ac yfel þæt ic wyrcan ne will—þæt ic wyrcie. ²⁰ La nu, gif ic wyrcie þæt ic ne wyrcan will, þa nis hit na lengra ic þe hit wyrcð, ac hit is synn þe lifeð in me þe hit wyrcð.

²¹ Swa nu finde ic þas æ: þonne ic god wyrcan will is yfel mid me. ²² Forþy on minum inmode is me wynn on Godes æ; ²³ ac ic seo oðre æ on minum lichames dælum, gewigiend wið mines modes æ and heo nimeð me on hæftinge on þære firenfulre æ wyrciend on minum dælum. ²⁴ Ic earm mann! Hwa sceall me þisses deaðlichames freogan? ²⁵ Gode sie þanc, þurh Iesum Cristum urne Drihten!

Swa nu, ic eom on mode þære Godes æ þeow, ac on firenfullum flesce þære firenfulre æ þeow.

Heafod 8

Lif þurh þone Gast

Forþy nis þær nu na wyrgðu for þam þe sind on Iesum Cristum ² forþy þurh Cristum Iesum freogde me seo æ þæs Gastes þæs lifs fram þære æ þære synne and þæs deaðes. ³ Forþy þæt þe seo æ ne mihte don for þæm þe þæt heo wæs gesweðrod þurh þæt firenful flesc, dydde God þa he onsende his agenan Sunu on firenfulles mannes licnesse for synnlace. And swa he fordemde synn on firenfulum manne, ⁴ swa þæt rihtwise þearfa þære æ sceoldon beon gefyld on us þe ne libban æfter þæm firenfulum flesce ac æfter þæm Gaste.

⁵ Þas þe libbað æfter þæm firenfulum flesce sind anræd on mode for þæt þe þæt ilc flesc gierneð; ac þas þe libbað æfter þæm Gaste sind anræd on mode for þæt þe se Gast gierneð. ⁶ Firenfules mannes mod is deað, ac mod gewealden þurh þone Gast is lif ond frið; ⁷ firenful mod is is Gode fag. Se ne underhnigeð æt Godes æ, and se ne mæg don þæt. ⁸ Þas þe weorðað gewealdene þurh firenful flesc ne magon God gecweman.

⁹ Ac ge ne weorðað gewealden þurh firenful flesc ac þurh þone Gast, gif Godes Gast libbeð on eow. And gif hwa næbbeð Cristi Gast, ne belimpeð he Cristum. ¹⁰ Ac gif Crist is in eow, is eower lichama git dead þurh synne, þeah eower gast libbeð þurh rihtwisnes. ¹¹ And gif se Gast þæs þe Iesum fram deaðe arærde libbeð in eow, sceall he þe Cristum fram deaðe arærde eacswa gifan eowrum deadligan lichamum lif þurh his Gast, þe in eow libbeð.

¹² Forþu, breðer, hæbbað we scyld—ac nat wið firenfulum flesce to þæs þe we sculon libban æfter þæm. ¹³ Forþy gif ge libbað æfter firenfulum flesce sculon ge sweltan; ac gif ge acwellað lichaman misdæda þurh þone Gast, sculon ge libban ¹⁴ forþy þas þe weorðað þurh Godes Gast gelæd sind Godes suna. ¹⁵ Forþy ge ne onfengon gast þe eow egan git onþeoweð, ac ge onfengon sunuscipes Gast. And þurh him reotað we "Abba, Fæder." ¹⁶ Se ilce Gast gewitenesseð mid urum gaste þæt we sind godes cildu. ¹⁷ Nu gif we sind Godes cildu, sind we yrfeweardas—Godes yrfeweardas ond Cristi mid-yrfeweardas, gif huru we dælað on his ðrowungum to þæs þe we magon dælan on his wuldre.

Toweard wuldor

¹⁸ Meþincð þæt uru andweard ðrowunge nis weorð þære wiðmetennes mit þæm wuldor þe sceal beon gecyðd on us. Gesceaft onbideð on geornful wenan þe þa suna Godes weorðað gecyðd. ²⁰ Forþy gesceaft wearð swicdome underworpen, nat þurh agne willan ac þurh þone willan þæs þe þæt underþeodde, on hyhte ²¹ þæt gesceaft sylfe sceal beon gefreogd fram rottes hæftinge and gebroht on wuldorlic freodom þæra Godes cilda.

²⁶ Swa eac fultumeð us se Gast on urum lewsan. We ne cnewað hwæt we sceoldon gebiddan, ac se ilce Gast gebiddeð for us mid grymum þe word sprecan ne magon. ²⁷ And he þe ure sefan seceð witeð Gastes mod, forþy se Gast gebiddeð for haligum æfter Godes willan.

Mare þonne sigeþeod

²⁸ And we cnewað þæt on eallum ðingum God wyrht for gesælde hiera þe him lufiað, þe sind awecct æfter his gemynde. ²⁹ Forþy þa þe God aforewiste, hæfð God eac forhoged to þæs þe hi sien on gelicnesse swa his Sunu, þætte he mihte beon frumboren fela broðra gemang. ³⁰ And þa þe he forhohte, hæfð he eac awecct; þa þe he aweccte, hæfð he eac rihtwisod; þa þe he rihtwisde, hæfð he eac gewuldred.

³¹ La, hwæt sculon we andswerian æt þissum? Gif God sie for us, hwa mæg beon wið us? ³² He þe ne sparode his agene Sunu, ac geald him for ura eall—ne sceal he eac gifan us eal þing mid him? ³³ Hwa sceal bringan ænige gylt wið þam þe God hæfð gecoren? Hit is God þe rihtwiseð. ³⁴ Hwa fordemeð? Cristus Iesus þe swealt—mare þonne þæt: þe wæs ahofen on lif!—he is æt Godes swiðra and gebiddeð for us. ³⁵ Hwa sceal getwæman us fram Cristi lufe? Sceal hit beon cearu oððe gewinn oððe laðung oððe hungor oððe nacodness oððe fær oððe mece? ³⁶ Swa hit is gewriten:

"Forþam we beoð ælce dæge for ðe geswencte;
hi teohhiað us him to snædincgsceapum." ^a

³⁷ Na, on eall þisra þinga sind we mare þonne sigeþeod þurh þone þe lufode us. ³⁸ Forþy ic eom gewiss þæt ne deað ne lif, ne engel ne deofol, ne andweard ne toweard,ne ænig mægen, ³⁹ ne hehðu ne deopnes, ne elleshwæt on gesceafte mæg us fram Godes lufe getwæman þe is on Cristum Iesum urum Drihtne.

Heafod 9

Godes cyre Israeles

Ic sprece getrywð on Cristum—ic ne leoge; min ingeðanc fæstneð hit in þæm Haligan Gaste—² Me is micel sarnes and unendigu sorg on modsefan. ³ Forþy ic sceolde wyscan þæt ic sylfe wære cis and Cristi gesundred for minra broðra hæle, þæra mines agenan cynnes, ⁴ Israeles folces. Him is cildcyre swa suna; him is godlic wuldor, þa annese, seo æ-giefu, templbegong and þa gehat. ⁵ Him sind fædras and fram him is mennisc gecynd Cristi gerimed, þe is God ofer eallum, æfre gesælig! Amen.

⁶ Nis hit swaþeah Godes word geswac. Forþy nat eall þe sind Israeles eaforan sind Israel. ⁷ Ne sind hi Abrahames cildu þeah hi beon his eaforan. Ac hraðer: "Þurh Isak sculon þine eaforan beon gerimed." ^{a 8} Þæt is, ne sind hit flesclice cildu þe sind Godes cildu, ac gehates cildu sind swa Abrahames eaforan gerimed. ⁹ Forþy þes is hu gehat wæs behaten: "Æt rihtum mæle cirre ic ond Sara sceal hæbban sunu." ^b

¹⁰ Nat ane þæt, ac Rebekas cildu hæfdon anne sylfan fæder, urne fæder Isak. ¹¹ Git, beforan getwinnas wæren gewæcnen ond beforan hi hæfdon ænig god oððe yfel gedon—þætte Godes gemynd on cyre mihte belifan: ¹² nat þurh werc ac þurh hine þe awecð—þa wearð hire gesægd, "Ieldre sceall þeowian geongrum." ^{c 13} Swa hit is gewriten: "Jacob lufode ic, ac Esau hatode ic." ^d

¹⁴ La hwæt sculon we secgan? Is god unriht? Nælles! ¹⁵ Forþyhe secgð Mose,

"Ic gemiltsie þe ic gemiltsie,
and ic sorge ymb hine þe ic sorge umb." ^e

¹⁶ Forþy ne gelangð hit æt mannes giernunge oððe mannes mægne, ac æt Godes mildheortnesse. ¹⁷ Forþy Gewrit secgð æt Farao: "Ic þe arærde for þissum ilcan gemynde, þætte ic mihte geswutelian min mægen in þe and þætte min nama sie gebodod þære worolde ofer." ^{f 18} Forþy gemiltseð God þe he gemiltsian will, and he ablendð þe he ablendan will.

¹⁹ Eower sum sceall me secgan: "La for hwone leahtreð God us git? Forþy hwa mæg wiðstandan his willan?" ²⁰ Ac hwa eartu, mann, Gode to wiðsprecenne? "Sceall gesceap secgan æt scyppend, ´For hwone hæfstu me swa gescapen?´" ²¹Næbbeð pottere leaf fram ilcum clæge to wyrcienne sume eðelpottas and sume gemanpottas?

²² Hwæt gif God, þonne he ciesð his ierre and his mægen to swutelienne, geðolode þa styrriend of his ierre mid miclum geðylde—æt forwyrde gegearwod? ²³ Hwæt gif he dyde þes þætte he mihte swutelian his wuldres welan æt þæm styrriendum of his mildheortnesse, þe he aforan for wuldre gegierwode?—²⁴ nefne us, þe he eac awecte, nat ane fram Iudeum ac eac fram hæðenum. ²⁵ Swa he secgð be Hoseam:

"Ic sceal him nemnian ´min folc´ þe min folc ne beon;
and ic sceal hire nemnian ´mine lufestre´ þe mine lufestre nis," ^g

²⁶ and

"Hit sceal gebyrian on þære ilcan stowe
þær hit wæs him gesægd:
´Ge ne sind min folc´
þæt hi sculon genemnod beon
´þæs libbendan Godes suna.´" ^h

²⁷ Isaia reoteð for Israele:

"Þeah þæt getæl þæra israelisca sie swa sand be strande,
sceal ane laf beon gehæld.
²⁸ Forþy Drihten sceal wyrcan
his dom on þære worlde hraðe ond to wissum." ⁱ

²⁹ Hit is swa Isaia hæfde æror gesægd:

"Þy læs þe ælmihtig God hæfde us eoforan gelæten,
sceoldon we beon swa Sodom,
sceoldon we beon swa Gomora." ^k

Israeles Ungeleafa

³⁰ La hwæt sculon we secgan? Þæt hæðenas, þe rihtwisnes ne sohton, habbað rihtwisnes þe is þurh geleafan; ³¹ ac þæt Israel þe ane æ þære rihtwisnes sohte, hire næbbeð? ³² For hwone nat? Forþy hi ne sohton hire þurh geleafan ac swaþeah heo wære þurh werc. Hi stuton on þam "steotingstane." ³³ Swa hit is gewriten:

"Seo, ic lecge on Sione steotingstan and hnigclud
and þe him getryweð sceal næfre weorðan æt scame." ^l

Heafod 10

⁵ On þisre wise amearceð Moyses rihtwisnes þurh þa æ: "Man þe wyrceð þas þing sceal be him libban!" ^{a 6} Ac rihtwisnes þurh geleafan secgð: "Ne sege on modsefan, 'Hwa sceal on heofon astigan?'" ^b (þæt is Cristum geniðrian) ⁷ oððe ?Hwa sceal on deop geniðrian?' ^c (þæt is Cristum fram deadum aræran). ⁸ Ac hwæt segð hit? "Word is eower neah; hit is on eowrum smærum and in eowrum modsefan," ^d þæt is, geleafword þe we bodiað: ⁹ Gif þu bodest smærum "Iesus is Drihten," and geleafest in þinum modsefan þæt God him deada arærde, þonne scealtu beon gehæld.¹⁰ Forþy hit is mid sefan þæt man geleafeð and is rihtwisod, and his is mid smærum þæt he bodeð and is gehæld. ¹¹ Swa Gewrit segð: "Þe him getryweð sceal næfre weorðan æt scame." ^{e 12} Forþy nis þær na gescad betwuh iudeum and hæðenum—se ilc Drihten is eala Drihten, and he gebletseð ealle þe him clypiað, ¹³ forþæm þe "Þe Drihtnes naman clypeð sceal beon gehæld." ^f

¹⁶ Ac nat ealle israeliscena wera andfengon god spel. Forþy Isaia segð: "Drihten, hwa geleafeð ure ærend?" ^{h 17} For þæm cymð geleafa þurh gehieran þæs ærends, and se ærend weorð gehierd þurh Cristi word. ¹⁸ Ac ic frigne: Nabbað hi ne gehierd? Gea, hi habbað gehierd:

"Ofer ealle eorðan færð hiera stemn;
ofer ealle eorðan endas hiera word." ⁱ

¹⁹ Ongean frigne ic: Nabbeð Israel ne forstanden? Ærest segð Moyses:

"Ic sceal þe macian æfestig þurh þa þe folc ne sind;
ic sceal þe macian wrað þurh folc þe forstanding næfð." ^k

²⁰ And Isaia segð dædcene:

"Ic wearð gefunden þurh þa þe me ne sohton;
ic me geswutelode þæm þe me ne abædon" ^l

²¹ Ac ymb Israel segð he:

"Ealne dæg geræce ic mine handa
æt forgiemeleasendum and fæstum folce." ^m

Heafod 11

Forþy frigne ic: Hæfð God his folc wiðercoren? Nælles! Ic me eom israelisc wer, Abrahames eofora, of Beniamines mægðe. ² God ne wiðerceas his folc, þe he forewiste. Ne cnewað ge hwæt Gewrit segð on dæle ymb Elia—hu he be Gode wið Israele forespræc? ³ "Drihten, hi acweldon þine witegan and þine weofodas fordydon; ic eom ana to lafe and hi fandiað gif hi magon me acwellan." ^{a 4} And hwæt wæs him Godes andswaru? "Ic me hæbbe gesyndred seofonþusande þe nabbað him gehnigen cneo for Baalam." ^{b 5} Swa is þær nu eac laf þurh giefe gecoren. ⁶ And gif þurh giefe þonne nis hit na lengra þurh werc; gif hit wære þurh werc, ne wære giefu na lengra giefu.

⁷ La, hwæt? Þæt þe Israel sohte eornostlice ne mihte he gefon, ac þa gecorene hæbben hit gefangen. ⁸ Oðre wæren ablent, swa hit is gewriten:

"God him gæf dwæs gæst,
eage þæt hi seon ne mihton
earan þæt hi hieran ne mihten,
oð þisne dæg." ^c

⁹ And Dauid segð:

"Hiera bord sie grin and træppe,
hit sie him steotingstan and andgield.
¹⁰ Hiera eage him nipen þæt hi seon ne magon,
and hiera hrycge sien gehnigene for a." ^d

Onæntode bogas

¹¹ Ongean frigne ic: Stuton hi him þæt hi feolon butan ahreddunge? Nælles! Ac hraðer, þurh hiera firen is hæl æt hæðenum gecumen þæt Israel niðful sie. ¹² Ac gif hiera firen sind þære worulde wela, and hiera losing is þam hæðenum wela, hu fela welan sceal hiera fyllu bringan!

¹³ Ic sprecie æt eow, hæðenum. Forþy ic eom hæðenum apostol, þynceð me min þegnscipe micel ¹⁴ on tohopan þæt ic mæg min agen folc sumes weges in nið stihtan and sume hælan. ¹⁵ Forþy gif hiera wiðercosing sie þære worulde gesemung, hwæt sie hiera andfengnes butan life fram deaðe? ¹⁶ Gif dages dæl þe is swa frumwæstm gebroht is halig, þonne is eal dag halig; gif wyrtruma is halig, þonne sind eac bogas halig.

¹⁷ Gif boga sumes sind tobrocen and, þeah wildu elebergbled, ge sind geæntode on þæra oðra gemang and ge nu dælað on fedendum sæpe þæs elebergwyrtruman, ¹⁸ ne gielp ymb þas bogas. Gif ge gielpað, þinc eow þes: Ge ne fediað wyrtruman, ac wyrtruma fedeð eow. ¹⁹ Ge segað, "Bogas wæron tobrocen þæt ic mihte beon geæntod." ²⁰ Gea, þæt is soð. Ac hi wæren tobrocen þurh ungeleafan, and ge standað þurh treowe. Ne sie ofermodige, ac sie forhte. ²¹ Forþy gif God ne sparode gecynde bogas, sceal he ne sparian eow.

Eal Israel sceal beon gehæld

²⁵ Ic ne will þæt ge sien þæs unwis, mine breðer, þæt ge ne sien ofermodig: Israel is dæles ablent, oð full getæl þære hæðena sind gecumen on innan. ²⁶ And swa sceal eal Israel beon gehæld, swa hit is gewriten:

"Hælend sceal fram Sion cyman;
he sceal ungodlicnes fram Iacobe awendan.
²⁷ And þeos is min annes mid him,
þonne ic hiera synne fornime." ^e

²⁸ For þæm godspel sind hi þurh eow his andsacan. Ac for cyran wurðon hi gelufod þurh þa fæderas, ²⁹ forþy Godes giefa and his aweccung sind unedhwierflice. ³⁰ Swa ge wæren geo Gode forgiemelende, and habbað nu onfangen mildheortnes þurh hiera forgiemeleasung, ³¹ swa eac habbað hi nu ongunnen to beonne forgiemelende þæt hi magon nu onfon mildheortnes þurh Godes mildheortnes be eow. ³² Forþy God hæfð eal on forgiemeleasunge gebunden þæt he mæg eal gemiltsian.

Pauli Lofmæl

³³ La, deopnes and wela
of Godes wisdome and gewitenesse!
Hu unforstandlic his dom,
his paðas geond laste.
³⁴ "Hwa cneweð Drihtnes mod?
And hwa wæs a his wita?" ^f
35 "Hwa gæf God a ænig þing
þæt God him sceal forgieldan?" ^g
36 Forþy fram him and þurh him
and for him sind eale þing.
Him sie æfre wuldor! Amen.

Heafod 12

Forþy, breðer, manie ic ge, in onsiene mid Godes mildheortnesse, þæt ge beodað eowera lichaman swa lifende laca, halige and Gode gecwemlice--þis is eower gastlicu begongdæd. ² Ne sie na lengra swa þeos woruld, ac sie gehworfen þurh modes edniwung. Þonne magon ge cunnian and gecweðan hwæt Godes willa is--his god, gecwemlic and fulfremed willa.

³ Forþy þurh þa giefe me gegifene sege ic eowra eallum: Ne þince eower na heaher þonne ge sceoldon, ac hraðer þince eower mid sweðre dome, æfter þæt geleafa þe God hæfð eow gegifen. ⁴ Swa ure gehwilc habbað an lichama mid manigum limum, and þas limu nabbað gehwilc ilce weorc, ⁵ swa eac in Cristum sind we, þeah manige, an lichama and gehwilc lim belimpeð oðra gehwilcum. ⁶ We habbað sundre giefa, æfter godlic giefe þe us is gegifene. Gif sumes giefe sie forwitegung, þætte he bruceð þa æfter his geleafan maða. ⁷ Gif seo sie ðegnung, þætte he ðegnie; gif seo sie lærung, þætte he tæce. ⁸ Gif seo sie bemodigung, þætte he bemodige; gif seo sie help, þætte he gife rumheorte; gif seo sie lædung, þætte he wealde neodlice; gif seo sie mildheortnes, þætte he gemiltsie rotlice.

Lufu

⁹ Lufu sceal beon eornoste. Hate þæt þe is yfel; belife be þæm þe is god. ¹⁰ Sie eowra gehwilcum wilsume on broðerlicra lufe. Gife eowra gehwilcum greatra ar þonne eower sylfum. ¹¹ Næfre sie orfeorme on ellenwodnesse, ac beheald eower gastlicne wylm, þætte ge ðegnen Drihtne. ¹² Sie bliðe on hyhte, geðyldige on hefignesse, getrywlice on gebede. ¹³ Dæl mid þæm of Godes folce þe sind orfeorme. Sie giestliðe.

¹⁷ Ne forgielde ænigum his yfel mid yfle. Sie behygdige þætte ge don þæt þe is riht be eallum. ¹⁸ Gif hit anhage, and gif hit sie on eowrum mægne, lif sibsum mid gehwilcum. ¹⁹ Ne wrece eower, mine friend, ac læt for Godes ierre, forþy hit is gewriten: "Ierre is min, ic sceal forgieldan," ^a segð Drihten. ²⁰ Ac hraðer:

"Gif þin andsaca afhungre, fed hine;
gif he afðyrste, drence hine.
Swa delfest þu him mid birnendum gledum." ^b

²¹ Ne beswice fore yfle, ac oferwin yfel mid gode.

Heafod 13

Gehwa sceal him æt wealdendum hlafordum underhnigan forþy þær nis na onweald butan þæm þe God hæfð gesett. Hlafordas þe sind wæron be Gode gesett. ² Fintalice, gif sum wiðstande þæm hlaforde, wiðstandeð Godes gesettinge, and þas bringað him hiera agene dom. ³ Forþy æðelingas ne healdað na ogan for þæm þe don þæt þe is riht, ac for þæm þe don þæt þe is yfel. Willað ge beon unegelic for þæm æðelinge? Þonne ge sculon don þæt þe is riht and he sceal eow heran. ⁴ Forþy he is Godes ðeow þæt he do eow godne. Ac gif ge doð yfel, sie forhtmodes, forþy he ne bereð mecan for idelnesse. He is Godes ðeow, ærendrace þære ierran þæt he bringe þæm yfelwyrhte his wite. ⁵ Forþy is hit niedðearflic þæt ge eow æt onwealde underhnigað, nat ane for mihtelic witan ac eacswa for ingeðance.

⁶ Þis is eac for hwy ge gieldað gescot, forþy hlafordas sind Godes ðeowas þe gifað eal hiera tid for wealdung. ⁷ Gife æghwone þe ge him sculon: gif ge sculon gescot, þonne gield him gescot; gif sincas, þonne gield sincas; gif mærnes, þonne mærnes; gif ar, þonne ar.

⁸ Ne læt na sculd belifan, butan þære simblera sculde on lufa for eowra oðrum, forþy se þe lufeð his nehstan hæfð þa æ gefullod. ⁹ Þa bebodas "Ne beo ðu manslaga," "Ne stel ðu" "Ne giern ðu" ^a and hwæt bebod þæt þær sie, sind samodnomen on þissra anan regle "lufa þinne nehstan swa þe sylfne." ^{b 10}Lufu ne forwundeð hire nehstan. Forþy is lufu þære æ fyllu.

¹¹ And do þis þonne ge understandað andweorde tim. Seo tid is gecomen þonne ge fram swefan weccað, forþy ure hæl is nu near þonne mid þæm þe we ærest geleafdon. ¹² Niht is neah onweg, dæg is neah her. Swa nu, uton we ðeostermandædas alecgan and us lihtes herewædum begyrdan. Uton we gebæran welðungen, swa dæges, nat on widle and druncennesse, nat on unclænnesse and unrihthæmunge, nat on geflite and andignesse. Ac hraðer, begyrde eow mid þæm Drihtne Iesum Cristum, and ne þinca hu ge mihton fyllan firenfullan flesces lusta.

Heafod 14

Andfang þone þæs geleafa untrume is, ac ne deme geflitlice þing. ² Sumes mannes geleafa læt hine etan gehwone, ac oðer man, þæs geleafa is untrum, ne eteð butan wyrtum. ³ Man þe eteð gehwone ne sceal oðerne forhogian þæt he ne ete gehwone, and man þe ne eteð gehwone ne sceal oðerne fordeman þæt he ete gehwone, forþy God hæfð hine andfangen. ⁴ Hwa eart þu þæt þu deme oðernes ðeow? Hit is þing for his hlaforde gif he stande oððe feole. And he sceal standan, forþy Drihten mæg him stellan.

⁵ Sum man þincð sumne dæg greater þonne oðerne; oðer man þincð eal dagas gemæcce. Baðe sculon beon gewiss on hiera agenum mode. ⁶ Se þe þincð sumne dæg sundorlic, þincð hit for Drihtne. Se þe eteð flesc, eteð for Drihtne, forþy he þanceð Gode; and se þe hit ne eteð, doð hit for Drihtne and eacswa þanceð Gode. ⁷ Forþy ure nænig libbeð for him ane, and ure nænig swelteð for him ane. ⁸ Gif we libben, libbað we for Drihtne; and gif we swelten, sweltað we for Drihtne. Swa þæt, sam we libbað sam we sweltað, we belimpað Drihtne.

⁹ For þissum ilcan þinge is Crist geswolten and on lif arisen, swa þæt he mæg beon Drihten ge þara deada ge lifigendna. ¹⁰ Swa þu, for hwone demest þu þinne broðer? And for hwone forhogest þu þinne broðer? Forþy ure gehwa sceal for Godes domsetle standan. ¹¹ Swa hit is gewriten:

"´Swa gewitodlic swa ic eom,´ segð Drihten,
´swa sculon ealu cneo for me hnigan;
eale tungan sculon me andettan.´" ^a

¹² Swa þæt ure gehwa sceal Gode his agene recninge giefan.

¹⁹ Forþy uton we don þæt þe we magon þæt þe on sib and wisdom lædeð. ²⁰ Ne fordo Godes weorc for metan. Eall mete is clæn, ac hit is on woge þæt sum man ete þæt þe is oðres mannes steotingstan. ²¹ Hit wære selra gif he ne æte flesc and ne drance win oððe dyde ænig þing þæt is oðres mannes steotingstan.

²² Swa, nu, læt eal þæt þe þu geleafest ymb þisse þing belifan betweonum eow and Gode. Eadig se man þe ne fordemeð hine sylfne þurh þæt þe he geðafenð. ²³ Ac man þe tweoneð is fordemed gif he ete, forþy he ne eteð þurh geleafa, and gehwa þæt ne cymð þurh geleafa is synn.

Heafod 15

⁵ Þæt God þe sellð þurhwunung and bemodigung gife eow annesse gast eowra gemang þonne ge þegnað Cristum Iesum, ⁶ swa þæt ge magon anferhðe and anmuðe wuldrian God and Fæder ures Drihtnes Iesu Cristi.

⁷ La, andfang eow sylfe swa Crist andfeng eow, þæt ge bringen Gode lof. ⁸ Forþy ic sege eow þæt Crist is gewurden Iudeiscena wera þeow for Godes getrywðe, þætte he mihte fæstnian gehat þe wæron þæm Fadrum gegifene ⁹ swa þæt hæðenas magen wuldrian God for his mildheortnesse, swa hit is gewriten:

"For þæm sceal ic þe lofspecan on þæm hæðenum gemang;
Ic sceal singan song for þinum naman." ^b

¹⁰ Ongean segð hit,

"La hæðenas, geblissað eow mid his folce." ^c

¹¹ And ongean,

Lofspeca Drihten, ge hæðena gehwa,
and sing him lof, ge folca gehwa." ^d

¹² And ongean segð Isaia,

"Iessi rot sceal aspringan,
sum þe sceal arisan þæt he folca gehwa wealde;
hæðenas sculon tohopian on him." ^e

¹³ Þæt hyhte God eow fylle mid ealre bliðnesse and eallum friðe þonne ge triewað him, swa þæt ge magon hyhte oferflowan þurh þæs Haligan Gastes mægen.

Paulus Hæðena þeow

¹⁴ Ic me eom ascuned, mine breðer, þæt ge sylfe sind godnesse gefyllede, fulfremede in wisdome and mihtig eower to tæcenne. ¹⁵ On manigum þingum hæbbe ic eow sumes bealde gewriten, swa swa eow þæra to gemonienne, for þære giefe þe God me geaf ¹⁶ to beonne Cristi Iesu þeow þæm hæðenum mid preostlicra þegnunge þæt ic Godes godspel bodie, swa þæt hæðenas Gode gecwemlic lac geweorðen, gehalgod þurh þone Haligan Gast.

"Þas þe ne cnewað of him sculon seon,
and þas þe ne hierdon of him sculon forstandan." ^f

²² Þis is for hwone ic wæs gelomlice gehindred þæt ic eow ne sewe.

Paulus wil æt Romwarabyrig cuman

²³ Ac nu þæt þær nis na mare staðol þær ic wyrcie on þissum landum, and forþy ic wolde eow sið manigum gearum seon, ²⁴ will ic be eow neosian þonne ic to Hispanien siðe. Ic tohopie be eow to neosienne þonne ic siðe heonan and þæt ge fultumað me on minum fære heonan æfter þæt ic hwile bruce eow geferscipe. ²⁵ Ac nu eom ic on wege to Ierusaleme-weard on þeowscipe to þæm haligum þær. ²⁶ Forþy Macedonia and Acaia woldon gifan earmgeld for earmum on þæm haligum on Ierusaleme gemang. ²⁷ Hi woldon hit don and, huru, hi ahton hit him. Forþy gif hæðenas dældon on þæm gastlicum bletsungum þæra Iudeiscan wera, þa agað hi hit þæm Iudeiscum werum þæt hi dælað mid him hiera woroldlice gebletsungas. ²⁸ For þone, æfter þæt ic hæbbe þis fulfremed and ic me eom gewiss þæt hi habbað andfangene hiera bled, þonne sceal ic on Hispanien gan and on wege be eow neosian. ²⁹ Ic cnewe þæt þonne ic cume, þonne sceal ic cuman on fullra mæðe of Cristi bletsungum.

³⁰ Ic manie eow, breðer, þurh urne Drihten Iesum Cristum and þurh Gastes lufe, þæt ge fegað me on minum wrigle þonne ge Gode biddað for me. ³¹ Gebidde eow þæt ic sie gehæld fram ungeleafendum on Iudeam and þæt minu þegnung in Ierusaleme sie andfangene þurh þa haligan þær, ³² swa þæt þurh Godes wille ic mæg to eow cuman mid bliðnesse, þæt ic mæg beon geniwed mid eow ætsamod. ³³ Friðes God sie mid eowra gehwa. Amen.

Heafod 16

Ic here eow ure swuster Phoebe þe is þeow þære cyrice on Cencream. ² Ic wyscie þæt ge andfangað hire on Dryhtnes naman, swa is þæm haligum weorðe, and þæt ge sellað hire æghwone help þe heo bruceð of eow, forþy heo is manigum micel help gewesen, and me eacswa.

³ Halette Priscille and Acuille, mine midweorcend in Cristum Iesum. ⁴ Hi geneðodon hiera lif for me. Nat ane ic ac hæðena cyricena gehwa sind him ðancfule.

⁵ Halette eac cyrice þe æt hiera huse gaðreð.

Halette minne leofan freond Epenetum, þe wæs ærest wendel on Cristum in þæm scire Asiam.

⁶ Halette Mariae þe wyrhte micel harde for eow.

⁷ Halette Andronicum and Iuniam, mine sibbas þe wæron mid me in carcerne. Hi sind ærgode on þæm apostolum gemang and hi wæron mid Cristum beforan me.

⁸ Halette Ampliatum, þone þe ic lufie in Drihtne.

⁹ Halette Urbanum, urne midweorcend in Cristum, and minne freond Stachys.

¹⁰ Halette Apelles, þe is duguð þurh gecunnung on Cristum.

Halette þæm þe sind on Aristobuli huse.

¹¹ Halette Herodione, mine mæg.

Halette þæm þe on Narcissi huse þe sind in Drihtne.

¹² Halette Tryphenam and Tryphosam, þas cwenas þe wyrcað harde in Drihtne.

Halette mine leofan friendestre Persis, oðere cwen þe hæfð harde in Drihtne gewyrht.

¹³ Halette Rufum, in Drihtne gecorenne, and his moder þe is me eac moder gewesene.

¹⁴ Halette Asyncritum, Phlegone, Herme, Patrobam, Hermam and breðer mid him.

¹⁵ Halette Philologum, Julie, Nereum and his sister, and Olympas and haligna gehwone mid him.

¹⁶ Halette eow mid haligra cysse.

Cristi cyrice gehwa sendað eow halettungas.

²⁰ Friðes God sceal Satanam hraðe brecan under eowrum fotum.

Ures Drihtnes Iesu giefu sie mid eow.

²¹ Timothy, min midweorcend, sendeð eow his halettungas, and Lucius, Iason and Sosipater, mine sibbes mid him.

²² Ic, Tertius, þe wræt þis gewrit haletteð eow in Drihtne.

²³ Gaius, þæs giestliðenes ic and ealu cyrice her underfangað, sendeð eow his halettungas.

Erastus, þe is burhes burhwaraweorces praeses, and ure broðer Cwartus sendað eow hiera halettungas.^a

²⁵ Nu him þe mæg gestaðolian eow þurh min godspel and þurh bodan of Iesum Cristum æfter runes ontienunge, seo þe wæs of geardagum beheled ²⁶ ac þe is nu ontiened and gecyðd þurh forwitegendas gewrit be ecan Godes bebode, þæt folca gehwa geleafen and him belimpen—²⁷ þæm anan wisan Gode sie æfre wuldor þurh Iesum Cristum! Amen

Click here to return to the top of the page.

This page hosted by Get your own Free Homepage

Some images were supplied by the Christian images Gallery.